PLBEEN

Według relacji mieszkańców nazwa miejscowości wywodzi się od Orłów, które miały swe gniazda w tej okolicy. Inna wersja wskazuje po prostu na rzekę Orlankę przepływającą przez miejscowość. Gwarowa nazwa, która brzmi Wuorla może wskazywać także na starosłowiańskie pochodzenie. Vurla z macedońska oznacza kotlinę, dolinę.

Orla jest jedną z miejscowości o najbogatszej historii na Podlasiu. W 1500 r. Aleksander Jagiellończyk nadał kniaziowi Jaśkowi Iwanowiczowi z prawem osadzenia miasta. Przywilej ten potwierdził Zygmunt Stary w 1507 r. i tą datę przyjmuje się jako datę powstania miasta Orli.

Faktycznym twórcą miasta i włości orlańskiej został jednak podskarbi litewski Bohusz Michajło Bohawitynowicz, który w latach 1512-1522 skupił dobra w swych rękach. W połowie XVI wieku do włości orlańskiej należało 9 miejscowości. Poprzez koligacje rodzinne Orla przechodziła do Tęczyńskich, książąt Słuckich, aż wreszcie w 1585 r. weszła w skład dóbr birżańskiej linii Radziwiłłów.

Złoty okres w dziejach miasta nastał za czasów Krzysztofa Radziwiłła (1585–1640), który dbał o swój podlaski majątek (m.in. ze względu na jego strategiczne położenie). W 1634 roku Orla otrzymała prawo miejskie oraz herb. W czasach Krzysztofa Radziwiłła rozwinął się także dwór orlański, znajdujący się przy wjeździe od strony Bielska Podlaskiego. W obręb dworu wchodził cały zespół budynków, nad którymi górowała kamienica z wieżami oraz cerkiew zamkowa św. Jana Teologa i zbór kalwiński. W 1644 r. odbył się tu ogólny synod, który zwołał Janusz Radziwiłł, gorliwy wyznawca kalwinizmu. Rozwój Orli został zahamowany na skutek wojen i zawirowań dziejowych lat 1655–1660.

Ważną część społeczeństwa Orli stanowiła ludność żydowska. Pierwsza wzmianka o osiedleniu się Żydów w Orli pochodzi z 1634 roku. W XIX wieku Orla jawiła się mieszkańcom tych rejonów jako centrum duchowości żydowskiej – ze względu na znajdującą się tu XVIII-wieczną synagogę. Budynek zachował się po dzień dzisiejszy i jest świadectwem ważnej roli społeczności żydowskiej w historii Orli.

Cennym zabytkiem w Orli jest cerkiew św. Michała, wzniesiona w 1797 r., po pożarze starej świątyni św. Symeona Słupnika. Na cmentarzu parafialnym znajduje się cerkiew śś. Cyryla i Metodego z 1870 r.

Orla jest dziś siedzibą gminy wiejskiej zamieszkałej w zdecydowanej większości przez prawosławnych Białorusinów.

Згодна з аповядамі жыхароў, назва мясцовасці ўзялася ад Арлоў, якія гнездзіліся ў ваколіцы. Іншая версія ўказвае на рэчку Арлянку, якая працякае праз гэтую мясціну. Гаворкавая назва, якая гучыць Вуорля, паказвае таксама старажытнаславянскія карані. Вурля па-македонску абазначае катлавіну, даліну.

Орля – гэта адна з мясцовасцяў Падляшша, якая мае вельмі багатую гісторыю. У 1500 годзе Аляксандр Ягелончык даў прывілей Яську Іванавічу залажыць горад. Гэты прывілей у 1507 г. пацьвердзіў Сігізмунд Стары, і менавіта гэты год прынята лічыць годам заснавання горада Орля.

Фактычным заснавальнікам горада і ўладанняў быў літоўскі казначэй Богуш Міхайла Багавітынавіч, які ў 1512–1522 гг. сабраў маёмасць у свае рукі. У сярэдзіе XVI ст. ў Арлянскія ўладанні ўваходзілі 9 мясцовасцяў. У выніку шлюбаў- пасагаў-спадкаў Орля пераходзіла да Тэнчыньскіх, князей Слуцкіх, а ў 1585 годзе ўвайшла ў састаў маёмасці адной з ліній Радзівілаў.

Залатыя годы ў дзеях Орлі наступілі ў часы Хрыстафора Радзівіла (1585–1640), які клапаціўся аб сваім падляшскім маёнтку (між іншым з увагі на яго стратэгічнае палажэнне). У 1634 годзе Орля атрымала гарадскія правы і герб. У часы Хрыстафора Радзівіла разросся таксама арлянскі двор, які знаходзіўся на ўездзе з боку Бельска Падляшскага. Складаўся ён з шэрагу будынкаў, над якімі ўзвышалася камяніца з вежамі ды замкавая царква св. Іаана Багаслова і сабор кальвіністаў. У 1644 тут адбыўся агульны сінод, які склікаў Януш Радзівіл, шчыры прыхільнік кальвінізма. Развіццё Орлі затрымалі войны і неспакойныя часы 1655–1660 гадоў.

Істотную частку грамадства Орлі складалі габрэі. Першы ўспамін пра габрэяў у Орлі датаваны 1634 годам. У XIX стагоддзі Орлю лічылі своеасаблівым цэнтрам габрэйскай духоўнасці, тут месцілася сінагога з XVIII века. Яе будынак захаваўся па сённяшні дзень і з’яўляецца сведчаннем важнай ролі габрэяў у гісторыі Орлі.

Помнікам у Орлі з’яўляецца таксама царква святога Міхала, пабудаваная ў 1797 г. пасля пажару старога храма св. Семяона Стоўпніка. На прыхадскіх могілках знаходзіцца царква святых Кірыла і Мяфодзія, пабудаваная ў 1870 г.

Сёння Орля – цэнтр сельскай гміны, на тэрыторыі якой пражываюць, у асноўным, праваслаўныя беларусы.

According to the inhabitants of Orla the name of the town comes from “orły” (eagles), which had their nests in that area. The other version indicates the river Orlanka, flowing through the town. Dialectal name, which sounds Vuorla may also point out on the Old-Slavic origin. Vurla from Macedonian means a valley.

In 1500 Alexander Jagiellonczyk granted the land in those surroundings to the prince Johnny Ivanovicz with the right of establishment a town. The privilege was confirmed by Zygmunt Stary in 1507 and that date is accepted as the date of Orla founding. A factual founder of the city and Orlańska eastate was however Lithuanian treasuer Bohusz Michajło Bohawitynowicz, who in years 1512–1522 concentrated goods in his “hands”. In the half of the 16th century 9 villages belonged to Orlańska estate. By family – affinities Orla passed to Tęczyńscy, Słuck princes, and then in 1585 entered into depot of goods of birżańska line of Radziwiłłs.

The golden period in history of the town came during the times of Christopher Radziwiłł (1585-1640), who cared about his Podlaski fortune (for strategic position and fertile grounds). In 1634 Orla received the municipal rights and the coat of arms. In times of Christopher Radziwiłł Orlański court developed as well, which was situated at the enerance from Bielsk Podlaski way. Within the court the complex of buildings entered, over which the tenement with towers and a castle Orthodox church of st. John Theologian and Calvinist chapel dominated. In 1644 the general synod took place there, which was assembled by Janusz Radziwiłł, an eager Calvinism believer. Development of Orla was stopped as the result of wars and historical events in years 1655-1660.

The important part of Orla society was determined by Jewish population. The first mention about the settlement of the Jews in Orla originates from 1634. In the 19th century Orla appeared to inhabitants of those regions as the centre of the Jewish spirituality for the 18th century synagogue situated there. The building is preserved up to present and it is the evidence of important role of Jews society in history of Orla.

A precious monument is the Orthodox Church of St. Michael in Orla, rose in 1797 after the fire of an old temple of St. Symeon Słupnik. On the parish cemetery there is the Orthodox Church of sts. Cyryl and Metody from 1870.

Orla is today the seat of commune country, inhabited in the vast majority by Orthodox Belorussians.

Opinie na temat Orli

Dodaj własną opinię:

Twoja ocena

Weryfikacja - aby dodać opinię, zaznacz Pudełko: