PLBEEN

Okolice wsi zasiedlone były już w epoce neolitu (6000 lat p.n.e.), a później w okresie wpływów rzymskich (III-IV w. n.e.). Z tego i późniejszego okresu pochodzą kurhany oraz wzniesienie o nazwie „Swiataja Hora”. Tradycja głosi, że znajdowała się tu cerkiew, która zapadła się pod ziemię.

Wieś Ryboły pierwotnie leżała nad rzeką Narwią, w rejonie uroczyska Cerkwisko. Położenie oraz sama nazwa wskazuje, że mieszkańcy trudnili się rybołówstwem. Ryby dostarczali m.in. na zamek w Bielsku. Obecną lokalizację wieś otrzymała po pomiarze włócznej (XVI w.). Mieszkańców osadzono na 86 włókach, z czego 6 było zwolnionych od podatku. W 1553 r. dwie włóki otrzymała cerkiew prawosławna, po 2 wójt i mierniczy. Ten ostatni nazywał się Anton, dlatego też, na jego cześć, wieś przemianowano na Antonowicze. Nowa nazwa jednak się nie przyjęła.

Na początku XVIII wieku, aby podźwignąć gospodarczo nadnarwiańskie tereny, starosta bielski Jan Klemens Branicki założył w Rybołach folwark. Poprzednio wieś podlegała folwarkowi skarbowemu w Stołowaczu. Powstały zabudowania folwarczne z dworem i oficynami. Nad strumieniem Diakowka założono sad oraz park. W 1737 r. J. K. Branicki uzyskał u króla przywilej na organizowanie targów w dobrach rybołowskich.

W 1757 r. wielki pożar strawił zabudowania folwarczne i znaczną część wsi. Odbudowa ciągnęła się latami, ze względu na mnogość inwestycji w starostwie bielskim oraz klęski nieurodzaju. W 1777 r. w folwarku rybołowskim stały już 2 dwory, ale przez długi czas nie zdołano wznieść budynków gospodarczych.

Centrum życia duchowego wsi stanowiła cerkiew parafialna śww. Kosmy i Damiana. Z 1784 r. pochodzi pierwsza wzmianka o szkole parafialnej. W 1861 r. Ryboły weszły w skład Gminy Pawły. We wsi istniała szkoła ludowa, w której w 1896 r. uczyło się 85 dzieci. Miejscowość liczyła wówczas 886 mieszkańców.

Ryboły pozostały dużą wsią również w okresie międzywojennym. W 1938 r. liczyły 929 mieszkańców, w zdecydowanej większości Białorusinów. W miejscowej szkole uczyło się 168 dzieci. Budynek szkoły wzniesiono w 1935 r. Obecnie jest siedzibą Muzeum Kultury Materialnej „Baćkauszczyna”, którego założycielem jest proboszcz miejscowej parafii o. dr Grzegorz Sosna z żoną Antoniną.

W Rybołach znajdują się dwie kapliczki. Legenda dotycząca kapliczki w uroczysku „Petraszki” mówi o matuszce (żonie batiuszki), która nie mogła znaleźć lekarstwa na swą ciężką chorobę. Wyzdrowiała dopiero, gdy napiła się wody z pobliskiego źródełka. W podzięce postawiła wybudować w tym miejscu kapliczkę, w której do dziś batiuszka trzy razy do roku święci wodę.

Ваколіцы вёскі былі заселеныя яшчэ ў эпоху неаліту (6000 год да н.э.), а пасля ў часах рымскай імперыі (III-IV ст. н.э.). З гэтага і пазнейшага перыяду паходзяць курганы і ўзвышанасць з назвай “Святая Гара”. Паводле падання, тут знаходзілася царква, якая правалілася пад зямлю.

Вёска Рыбалы першапачаткова знаходзілася над ракою Нарвай, у раёне ўрочышча Царквіска. Месцазнаходжанне і сама назва гавораць аб тым, што яе жыхары жылі з рыбалоўства. Рыбу дастаўлялі між іншым у замак у Бельску. Цяперашняе месцазнаходжанне вёска атрымала пасля валочнай памеры (XVI ст.). Жыхароў пасялілі на 86 валоках, з якіх 6 былі вызваленыя ад падатку. У 1553 г. дзве валокі атрымала праваслаўная царква і па дзве войт і мернік. Апошняга звалі Антон, таму таксама ў яго гонар назва вёскі была змененая на Антонавічы, аднак новая назва не прыжылася.

Напачатку XVIII ст., каб узняць гаспадарку наднарвянскіх мясцовасцяў, бельскі стараста Ян Клеменс Браніцкі заснаваў у Рыбалах фальварак. Дагэтуль вёска падпарадкоўвалася скарбоваму фальварку ў Сталавачы. Узніклі пабудовы фальварку з маёнткам і прыбудовамі. Над струменем Дзьякаўка заснаваныя сад і таксама парк. У 1737 г. Я. K. Браніцкі атрымаў ад караля прывілеі на арганізацыю кірмашоў на карысць рыбаловаў.

У 1757 г. вялікі пажар знішчыў забудовы фальварку і вялікую частку вёскі. Аднаўленне трывала некалькі гадоў, з-за безлічы інвестыцыяў у бельскім старостве ды з-за неўраджаю. У 1777 г. у рыбалаўскім фальварку ўзніклі ўжо два маёнткі, але доўгі час не ўдавалася збудаваць гаспадарчыя пабудовы.

Цэнтрам духоўнага жыцця вёскі была прыхадская царква св. Кузьмы і Дзям’яна. 1784 г. датуецца першая згадка аб прыхадской школе. У 1861 г. Рыбалы ўвайшлі ў склад гміны Паўлы. У вёсцы існавала народная школа, у якой у 1896 г. навучалася 85 дзяцей. Гэты населены пункт налічваў у той час 886 жыхароў.

Рыбалы засталіся вялікай вёскай таксама і ў міжваенны час. У 1938 г. вёска налічвала 929 жыхароў, сярод якіх значна пераважалі беларусы. У мясцовай школе навучаліся 168 вучняў. Будынак школы паўстаў у 1935 г. Цяпер тут знаходзіцца сядзіба Музею Матэрыяльнай Культуры “Бацькаўшчына”, заснавальнікам якога з’яўляецца настаяцель мясцовага прыходу а. доктар Рыгор Сасна і ягоная жонка Антаніна.

У Рыбалах знаходзяцца дзве каплічкі. Легенда, якая датычыць каплічкі ва ўрочышчы “Петрашкі” распавядае пра матушку, якая не магла знайсці лекі ад сваёй цяжкай хваробы. Ачуняла яна толькі тады, калі напілася вады, з крынічкі, што знаходзілася непадалёк вёскі. У падзяку яна вырашыла пабудаваць на гэтым месцы каплічку, у якой да сёння бацюшка тры разы на год асвячае ваду.

The surroundings of the village were populated in the Neolithic epoch (6000 years BC) and later in the Roman period (3rd-4th century). From that and later periods are the barrows called "Swiataja Hora" ("Holy Mountain"). Legend says that an Orthodox church was built on this hill, later to be swallowed by the ground.

The village Ryboły was formerly situated on the banks of the Narew river, near the Cerkwisko forest range. As the name suggests, its inhabitants were fishermen, supplying the castle in Bielsk. The present localisation was given during the 16th century measurements. The villagers settled on 1376 hectares, of which 96 were tax-free. In 1553 32 hectares were given to the Orthodox church. Village-mayor and measurer received similar amount. The village was named Antonowicze, after the measurer - Anton, but the name did not bed in well with the villagers and was dropped.

At the beggining of the 18th century, J. K. Branicki created a grange in Ryboły to uplift the failing economy. Until the, the village underwent taxation from the grange in Stołowacz. The grange manor and offices were built. An orchard and a park were created near the Diakowa stream. In 1737 J. K. Branicki gained king's permission to organise fair on the village premises.

In 1757 a great fire destroyed the grange and the bigger part of the village. The rebuilding process took ages, due to abundance of different investments and crop failure in the region. In 1777 two manors, but no farm buildings, were created on the grange.

The religious life of the settlement was cantered around the Orthodox church of St. Kosma and Damian. The first mention about the parish school dates back to 1784.

In 1861 Ryboły became a part of the Pawły commune. A demotic school was built, in which 85 children studied in the year 1896. The village population amounted to 886.

Ryboły were also a prosperous village in the interwar period. In 1938 929 people lived here, mostly Byelorussians. The school, built in 1935, had 168 student. Presently, the Museum of Material Culture "Baćkauszczyzna" is situated in the building, founded by local, rector - father Grzegorsz Sosna and his wife Antonina.

Two shrines can be found in Ryboły. Legend about the shrine in "Petraszki" forest range says that pope's wife couldn't find a cure for her disease. She was cured only after drinking water from a small stream. As a thanks for that miracle, she build a shrine in the very spot. Now the pope christens the water three times a year.

Opinie na temat Ryboł

Ocena

Zdzisław Kalinowski

21.01.2018, 9:36

Witam
Mam ogromną prośbę do mieszkańca wioski Ryboły. Z mieszkańcem tej wioski Leonidem Fiedorukiem odbywałem służbę wojskową w latach 1965 - 1967' Najpierw w jednostce 2274 Białobrzegi , a potem w J.W 21286 w Hajnówce. Chciałbym porozmawiać z nim, stąd moja prośba o ee. adres, numer telefonu lub adres email. Ja wiem, że to nietypowa prośba w tej rubryce, ale będę wdzięczny za pomoc.

Pozdrawiam

Zdzisław Kalinowski tel. 502 186 478

Ocena

Jerzy Leoniuk

24.05.2018, 0:09

W treści brakuje mi zupełnie informacji , dlaczego miejscowa gwara jest niemal identyczna ze wschodno-ukraińską, a w w/w informacjach pisze się, że mieszkańcy, to głównie Białorusini. Moim zdaniem koniugacje białoruskie przypisano mieszkańcom Ryboł i wielu innych miejscowości w tym regionie z powodów politycznych po II wojnie światowej, ale nie są to rzetelne historycznie informacje

Dodaj własną opinię:

Twoja ocena

Weryfikacja - aby dodać opinię, zaznacz Zegarek: